សហគ្រាសធុនតូច និងមធ្យម (SMEs) គឺជាឆ្អឹងខ្នងនៃសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែចំពោះ SME ជាច្រើន — ជាពិសេសអាជីវកម្មថ្មីៗ ឬអាជីវកម្មដែលធ្វើការជាមួយដៃគូបរទេស — កិច្ចសន្យាពាណិជ្ជកម្មអាចជារឿងមួយដែលពិបាក។

កិច្ចសន្យាដែលបានព្រាងបានល្អមិនត្រឹមតែការពារអាជីវកម្មរបស់អ្នកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើតទំនុកចិត្តជាមួយដៃគូ ក្រុមហ៊ុន និងអតិថិជនផងដែរ។ ឯកិច្ចសន្យាដែលបានព្រាងមិនបានល្អ ឬការយល់ច្រឡំអាចនាំឱ្យមានភាពមិនច្បាស់លាស់ ការខាតបង់ផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ហើយថែមទាំងអាចឈានដល់វិវាទផ្លូវច្បាប់។

អត្ថបទនេះលើកឡើងអំពីកំហុសទូទៅដែល SMEs នៅកម្ពុជាគួរតែចៀសវាងនៅពេលចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យា។

កំហុសទី១៖ លក្ខខណ្ឌកិច្ចសន្យាមិនច្បាស់លាស់ ឬមិនពេញលេញ

បញ្ហាដែលកើតឡើងញឹកញាប់គឺកិច្ចសន្យាដែលបានព្រាងមិនបានល្អ៖ ការពិពណ៌នាស្រពិចស្រពិលអំពីកាតព្វកិច្ច ការកំណត់ភាគី ប្រធានបទ ឬទំនិញ/សេវាកម្មមិនបានច្បាស់លាស់ កង្វះឃ្លាសំខាន់ៗ (ការទូទាត់ ការដឹកជញ្ជូន ទំនួលខុសត្រូវ ថ្ងៃកំណត់ ការធានា ការដោះស្រាយវិវាទ ជាដើម)។ ចន្លោះប្រហោងបែបនេះបង្កើតហានិភ័យធំៗនៅពេលបកស្រាយកាតព្វកិច្ច ឬក្នុងករណីមានការខ្វែងគំនិតគ្នា។

កិច្ចសន្យាដ៏រឹងមាំមួយគួរតែកំណត់យ៉ាងច្បាស់ថា អ្នកណាធ្វើអ្វី — នៅពេលណា — ក្រោមលក្ខខណ្ឌអ្វី។

កំហុសទី២៖ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេកលើកិច្ចសន្យាជាភាសាបរទេស ឬក្រោមច្បាប់បរទេសដោយគ្មានការត្រួតពិនិត្យពីអ្នកជំនាញក្នុងស្រុក

SMEs ជាច្រើននៅកម្ពុជាធ្វើការជាមួយដៃគូបរទេស ហើយកិច្ចសន្យាអាចត្រូវបានព្រាងជាភាសាអង់គ្លេស ឬភាសាផ្សេងទៀត និងដែលគ្រប់គ្រងដោយច្បាប់បរទេស។ ខណៈដែលភាគីចុះកិច្ចសន្យាឯកជនអាចជ្រើសរើសច្បាប់គតិយុត្តិនៃប្រទេសណាមួយបាន នៅក្នុងការអនុវត្តជាក់ស្តែង តុលាការក្នុងស្រុកនៅតែអាចអនុវត្តច្បាប់កម្ពុជានៅពេលបកស្រាយ ឬអនុវត្តកិច្ចសន្យា។

ដូច្នេះ SMEs គួរតែធានាថាកិច្ចសន្យាមានសុពលភាពក្រោមច្បាប់កម្ពុជា អាចរួមបញ្ចូលការបកប្រែជាភាសាខ្មែរ ហើយស្វែងរកការពិនិត្យនិងប្រឹក្សាយោបល់ផ្នែកច្បាប់ដែលមានការយល់ដឹងអំពីបទប្បញ្ញត្តិក្នុងស្រុក។

កំហុសទី៣៖ ការមើលរំលងហានិភ័យនៃខសន្យាមិនសុចរិត (សម្រាប់ SMEs ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអតិថិជន ឬ B2C)

សម្រាប់ SMEs ដែលប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាទម្រង់ស្តង់ដារ ឬខនិងលក្ខខណ្ឌទូទៅ (ឧទាហរណ៍៖ ក្នុងវិស័យលក់រាយ សេវាកម្ម ការជួល ការលក់) មានហានិភ័យនៃការបញ្ចូល "ខសន្យាមិនសុចរិត"។ ក្រោមបទប្បញ្ញត្តិថ្មីៗនៅកម្ពុជា ខជាក់លាក់មួយចំនួនក្នុងកិច្ចសន្យាអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនសុចរិត ប្រសិនបើខទាំងនោះផ្តល់អំណាចឯកតោភាគីហួសហេតុដល់ភាគីម្ខាង — ឧទាហរណ៍៖ ខអនុញ្ញាតឱ្យអាជីវកម្មផ្លាស់ប្តូរតម្លៃ ឬគុណភាពដោយគ្មានការយល់ព្រមពីអតិថិជន ឬដើម្បីបញ្ចប់កិច្ចសន្យាដោយពុំមានមូលហេតុច្បាស់លាស់។

សម្រាប់ SMEs ដែលប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាស្តង់ដារក្នុងការទំនាក់ទំនងជាមួយអតិថិជន វាជារឿងសំខាន់ក្នុងការប្រើពាក្យពេចន៍ដែលច្បាស់លាស់ ងាយស្រួលយល់ ហើយចៀសវាងឃ្លាដែលអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាមិនសុចរិត ឬកេងប្រវ័ញ្ច។

កំហុសទី៤៖ ការមិនអើពើនឹងទម្រង់បែបបទផ្លូវច្បាប់ (ភាសា ហត្ថលេខា ព័ត៌មានលម្អិតរបស់ភាគី)

ពេលខ្លះ SMEs អាចមើលស្រាលលើទម្រង់បែបបទដូចជាការកំណត់អត្តសញ្ញាណភាគីឱ្យបានត្រឹមត្រូវ (ឈ្មោះពេញតាមច្បាប់ អាសយដ្ឋាន សមត្ថភាព) កាលបរិច្ឆេទ ការពិពណ៌នាជាក់លាក់នៃប្រធានបទ (បរិមាណ គុណភាព លក្ខខណ្ឌដឹកជញ្ជូន) និងទម្រង់នៃការចុះហត្ថលេខា។ ព័ត៌មានលម្អិតទាំងនេះមានសារៈសំខាន់៖ កិច្ចសន្យាដែលខ្វះអត្តសញ្ញាណភាគីច្បាស់លាស់ ប្រធានបទ ឬមិនមានការយល់ព្រមពីភាគីដែលមានសមត្ថភាព អាចប្រឈមនឹងការក្លាយជាមោឃៈ ឬលុបចោលបានតាមច្បាប់។

លើសពីនេះ ក៏មានសំណួរទូទៅអំពីថាតើទម្រង់នៃហត្ថលេខា (ឧទាហរណ៍៖ហត្ថលេខាដោយដៃ ឬហត្ថលេខាអេឡិចត្រូនិក) មានសារៈសំខាន់ដែរឬទេ។ ការប្រឹក្សាយោបល់ជាមួយអ្នកជំនាញដែលត្រឹមត្រូវដើម្បីណែនាំអ្នកតាមរយៈតម្រូវការនៃប្រភេទកិច្ចសន្យាជាក់លាក់របស់អ្នកគឺជារឿងសំខាន់ក្នុងការកំណត់កត្តាទាំងនេះ។

ចំណុចគួរត្រួតពិនិត្យសម្រាប់ SMEs មុនពេលចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យាណាមួយ

មុនពេលចុះហត្ថលេខា សូមបញ្ជាក់ថាកិច្ចសន្យារបស់អ្នក៖

• កំណត់អត្តសញ្ញាណភាគីទាំងអស់យ៉ាងច្បាស់លាស់ ជាមួយនឹងឈ្មោះពេញ និងអាសយដ្ឋានត្រឹមត្រូវតាមច្បាប់។
• ពិពណ៌នាលម្អិតអំពីប្រធានបទ (ទំនិញ/សេវាកម្ម) បរិមាណ គុណភាព លក្ខខណ្ឌដឹកជញ្ជូន ឬការអនុវត្ត លក្ខខណ្ឌទូទាត់។
• បញ្ជាក់សិទ្ធិ និងកាតព្វកិច្ច ការធានា ទំនួលខុសត្រូវ និងអ្វីដែលកើតឡើងក្នុងករណីមានការបំពាន ការពន្យារពេល ឬវិវាទ។
• ចែងច្បាប់ដែលគ្រប់គ្រងយ៉ាងច្បាស់លាស់ ប្រសិនបើច្បាប់បរទេសត្រូវបានជ្រើសរើស សូមគិតគូរអំពីបញ្ហាដែលអាចកើតមានក្នុងការអនុវត្តដោយតុលាការកម្ពុជា។
• ត្រូវបានធ្វើឡើងជាលាយលក្ខណ៍អក្សរ — ជាពិសេសសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ឬរយៈពេលវែង — និងបានចុះហត្ថលេខាដោយភាគីទាំងអស់។
• ប្រើប្រាស់ភាសាដែលភាគីទាំងអស់អាចយល់បាន ប្រសិនបើប្រើភាសាផ្សេងគ្នា សូមពិចារណាកិច្ចសន្យាពីរភាសា ហើយដោយមានប្រការដែលបញ្ជាក់ថាភាសាណាមួយមានឧត្តមានុភាព។
• សម្រាប់ SMEs ដែលមានទំនាក់ទំនងជាមួយអតិថិជន៖ ចៀសវាងលក្ខខណ្ឌមិនសុចរិត (ឧទាហរណ៍៖ គ្មានការផ្លាស់ប្តូរឯកតោភាគី ការលើកលែងទំនួលខុសត្រូវដោយលាក់កំបាំង លក្ខខណ្ឌនៃការលុបចោល/ការសងប្រាក់វិញដែលមិនច្បាស់លាស់)។

ប្រសិនបើអ្នកកំពុងរៀបចំចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចសន្យាអាជីវកម្ម — ឬចង់ពិនិត្យមើលកិច្ចសន្យាដែលមានស្រាប់ — ក្រុមការងាររបស់យើងនៅ Din & Co. រីករាយនឹងជួយប្រឹក្សា។

ទាក់ទងមកយើង ខ្ញុំសម្រាប់ការពិគ្រោះយោបល់ដំបូងដោយឥត ថ្លៃលើ៖

• ការព្រាង ឬការពិនិត្យកិច្ចសន្យា; ឬ
• ការបកប្រែភាសាផ្លូវច្បាប់នៃកិច្ចសន្យា (ការប្រើប្រាស់កិច្ចសន្យាពីរភាសា ឬពហុភាសា ខ្មែរ-អង់គ្លេស ឬភាសាផ្សេងៗទៀត)។